JAK BEZPIECZNIE KORZYSTAĆ Z ENERGII ELEKTRYCZNEJ I URZADZEŃ ELEKTRYCZNYCH

Energia elektryczna jest nowoczesnym, uniwersalnym i wygodnym w użytkowaniu nośnikiem. Jest również medium bezpiecznym - pod warunkiem, że jej użytkownicy w prawidłowy sposób korzystają z urządzeń elektrycznych. Znajomość i stosowanie kilku zaledwie zasad pozwala na bezpieczne korzystanie z dobrodziejstw prądu.

Instalacja elektryczna w Twoim domu, mieszkaniu lub miejscu pracy jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na bezpieczeństwo. Dlatego powinien ją projektować, wykonać i remontować wyłącznie elektryk z odpowiednimi uprawnieniami.

• Instalacje elektryczne powinny być wykonane z zastosowaniem przewodów miedzianych z osobnym przewodem ochronnym.
• Z czasem będziesz zużywać coraz więcej energii elektrycznej i korzystać z coraz większej liczby urządzeń zasilanych prądem. Dlatego instalacja musi być zaprojektowana i wykonana tak, aby nie tylko umożliwiała pobór mocy przez aktualnie zainstalowane urządzenia, ale również uwzględniała zwiększenie obciążenia w przyszłości.
• Projekt instalacji elektrycznej winien uwzględniać wydzielenie odpowiedniej liczby obwodów trójfazowych przeznaczonych do zasilania urządzeń o dużym poborze energii: kuchni elektrycznych, przepływowych podgrzewaczy wody, pieców akumulacyjnych oraz obwodów jednofazowych do zasilania: pralek, zmywarek do naczyń - nawet wówczas, gdy w trakcie wykonywania instalacji nie przewiduje się zainstalowania tych wszystkich sprzętów. W mieszkaniu o powierzchni do 45 m2 powinieneś zatem zaplanować wykonanie od 2 do 3 obwodów, w mieszkaniu o powierzchni od 75 do100 m2 - wykonanie od 5 do 7 obwodów.
• W zależności od powierzchni i charakteru pomieszczenia powinieneś zamontować odpowiednią liczbę gniazd wtykowych: od 3 do 5 w pokojach oraz od 7 do 9 w kuchni. Ma to duże znaczenie nie tylko dla wygody, ale i dla bezpieczeństwa - przyłączenie zbyt dużej liczby urządzeń do jednego gniazdka powoduje znaczne obciążenie instalacji.
• W obwodach gniazd wtykowych zasilających pomieszczenia o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (łazienka, kuchnia, garaż itp.) powinieneś zainstalować wyłączniki różnicowoprądowe. Są to obwody, które w przypadku zwarcia w instalacji elektrycznej powodują natychmiastowe odłączenie napięcia. Pamiętaj też, że gniazdka elektryczne w łazience powinny być szczelne i nie wolno umieszczać ich blisko wanny czy umywalki.
• Czasami w sieci elektroenergetycznej pojawiają się zakłócenia i impulsy o wysokim napięciu - jest to normalne zjawisko fizyczne powstające np. gdy do sieci przyłączone zostają urządzenia dużej mocy. Aby zabezpieczyć się przed ryzykiem związanych z tym awarii, wyposaż swoją instalację w urządzenia filtrujące wykorzystujące warystor. Jeżeli w sieci pojawi się impuls o bardzo wysokim napięciu, urządzenie filtrujące uniemożliwi jego przeniknięcie do Twojej instalacji. Urządzenia filtrujące możesz zainstalować jako stałe elementy instalacji lub używać ich w charakterze np. listwy zasilającej. Warto nimi zabezpieczyć zwłaszcza drogi i wrażliwy sprzęt komputerowy, AGD oraz RTV.

Domowe sprzęty i urządzenia w większości zasilane są energią elektryczną. Nowoczesny sprzęt AGD jest zazwyczaj wyposażony w stosowne systemy przeciwporażeniowe i jest dla Ciebie bezpieczny. By takim pozostał, musisz jednak pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Przed kupieniem nowego urządzenia zasilanego prądem elektrycznym sprawdź, czy Twoja domowa instalacja elektryczna jest przystosowana do jego podłączenia.
• Nie naprawiaj samodzielnie domowego sprzętu elektrycznego, nawet jeśli Ci się wydaje, że "trochę się na tym znasz".
• Zanim wymienisz żarówkę, koniecznie odłącz dopływ prądu.
• Większość nowoczesnego elektrycznego sprzętu AGD (lodówki, pralki, piece akumulacyjne, bojlery, kuchenki elektryczne, żelazka) wymaga zastosowania instalacji uziemiającej.
• Nie dotykaj uszkodzonych kabli i wtyczek. W takich sytuacjach najpierw wyłącz bezpieczniki. Nie naprawiaj uszkodzonych przewodów elektrycznych taśmą izolacyjną, samoprzylepną lub plastrami. Koniecznie wymień je.
• Nie dotykaj mokrymi rękami urządzeń zasilanych prądem.
• W łazience gromadzi się dużo pary wodnej, co sprzyja przewodnictwu elektrycznemu. Kąpiąc się w wannie, nigdy nie używaj równocześnie suszarki do włosów, lokówek oraz innych podręcznych, domowych urządzeń elektrycznych.
• Nie odchodź od włączonego żelazka, nie okręcaj go sznurem, gdy jest jeszcze gorące - to może uszkodzić izolację przewodu zasilającego.
• Nie wyciągaj wtyczki z gniazdka, ciągnąc za sznur. Wyciągnij ją, przytrzymując jedną ręką obudowę gniazdka, a drugą ciągnąc wtyczkę.
• Pamiętaj, że ciekawość i fantazja dzieci nie znają granic, dlatego warto przewidzieć wszystkie potencjalne zagrożenia i przeciwdziałać im. Wpajanie od najmłodszych lat zasad bezpieczeństwa przy obchodzeniu się z prądem minimalizuje ryzyko wypadku, dlatego jak najwcześniej naucz tych zasad swoje dziecko. Jeśli masz małe dzieci, urządzenia elektryczne trzymaj poza ich zasięgiem, a na gniazdka koniecznie załóż zatyczki zabezpieczające. Można je tanio kupić w każdym sklepie ze sprzętem elektrycznym.

Wypadki, których przyczyną jest nierozważne obchodzenie się z energią elektryczną, zdarzają się również poza domem w pobliżu infrastruktury energetycznej - linii przesyłowych i stacji transformatorowych. By uniknąć zagrożeń, zapamiętaj:

• W czasie burzy nie powinieneś dotykać urządzeń odgromowych ani przebywać w ich pobliżu.
• W Twoim ogrodzie korony drzew powinny być oddalone od linii energetycznych o minimum cztery metry. Nie wycinaj samemu drzew rosnących blisko tych linii - zawiadom swój zakład energetyczny. Jego specjaliści wykonają tę pracę bezpłatnie, a przede wszystkim bezpiecznie.
• Nie powinno się wchodzić ani nawet zbliżać do oznaczonych napisem "Nie dotykać! Urządzenie elektryczne!" oraz znakiem budynków energetycznych, takich jak np. stacje transformatorowe. Jeśli zauważysz, że taki obiekt jest otwarty lub zniszczony, powiadom o tym Pogotowie Energetyczne.
• Nie zbliżaj się do uszkodzonych, zerwanych lub luźno zwisających przewodów elektrycznych. Zachowaj od nich co najmniej 20-metrową odległość. Czasem nawet przebywanie w pobliżu takiego miejsca grozi porażeniem (szczególnie podczas deszczowej pogody). Zabezpiecz miejsce przed dostępem przypadkowych osób, natychmiast powiadom Pogotowie Energetyczne.
• Urządzenia elektryczne zainstalowane w Twoim ogrodzie, które stykają się z wilgocią (np. pompy w ogrodowych oczkach wodnych), powinny mieć dwa odcięcia prądu, najlepiej takie, w których widać wyraźnie przerwę między stykami. Naprawiając takie urządzenia, należy bezwzględnie odłączyć napięcie, a potem co najmniej dwukrotnie sprawdzić, czy rzeczywiście dopływ prądu został odcięty.
• Większość urządzeń i sprzętów elektrycznych wykorzystywanych w rolnictwie wymaga zainstalowania profesjonalnie wykonanej instalacji trójfazowej. Zasilane prądem urządzenia rolnicze są używane w trudnych warunkach (wilgoć, różnice temperatur) i dlatego muszą być szczególnie zabezpieczone przed czynnikami, które mogą wpłynąć na powstanie niebezpiecznych uszkodzeń lub zwarć.
• Kiedy dojdzie do porażenia prądem, uratowanie życia i zdrowia osoby, która uległa wypadkowi, zależy od szybkości i sposobu udzielenia pierwszej pomocy. Należy wtedy działać sprawnie i spokojnie. Wiele śmiertelnych przypadków porażenia prądem jest spowodowanych zbyt późno podjętymi czynnościami ratunkowymi. W wyniku porażenia prądem często dochodzi do zatrzymania akcji serca. Trzeba mieć świadomość, że tylko prawidłowo udzielona - w ciągu 2-3 minut od zatrzymania akcji serca - pierwsza pomoc daje szanse na uratowanie życia.
• W pierwszych minutach od zatrzymania krążenia najbardziej wrażliwa na niedotlenienie tkanka mózgowa wykorzystuje tlen zawarty we krwi. Jednak już po 3-4 minutach dochodzi do nieodwracalnych zmian w korze mózgowej.

Zasady udzielania pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym

• Natychmiast uwolnij porażonego od działania prądu.
  Nie dotykaj go, zanim nie odłączysz dopływu prądu. Wyłącz napięcie, odciągnij porażonego ze strefy zagrożenia, pamiętając o tym, żeby samemu nie ulec porażeniu.
  Sprawdź, czy chory jest przytomny (potrząśnij nim, zapytaj jak się czuje)
  
  
• Sztuczne oddychanie.
  Wykonując sztuczne oddychanie, należy:
  • ułożyć chorego na twardym podłożu,
  • udrożnić drogi oddechowe - wysunąć i unieść żuchwę bez odchylania głowy do tyłu,
  • wdmuchiwać osobie dorosłej około 800-1000 ml powietrza,
  • wdmuchiwać powietrze z częstotliwością 12 razy na minutę u dorosłych oraz 20 razy na minutę u dzieci,
  • w metodzie usta-usta po nabraniu wdechu objąć szczelnie swoimi ustami usta ratowanego, zacisnąć palcami nozdrza poszkodowanego i powoli wdmuchiwać powietrze, obserwując przy tym ruchy klatki piersiowej,
  • w metodzie usta-nos zamyka się usta ręką ułożoną pod brodą, a powietrze wdmuchuje się do nozdrzy ratowanego.
    
    
• Masaż serca.
  Wykonując masaż serca, powinniśmy:
  • ułożyć chorego na twardym podłożu,
  • umieścić nałożone na siebie dłonie w 1/2 dolnej części mostka tak, aby palce były lekko uniesione do góry i nie uciskały żeber; kończyny górne powinny być wyprostowane w stawach łokciowych,
  • uciskać mostek, powodując jego uginanie się na głębokość 4-5 cm, a następnie zwalniać nacisk, jednak bez odrywania dłoni od mostka,
  • prowadzić masaż serca z częstotliwością 80-100 razy na minutę,
  • prowadzić jednocześnie sztuczne oddychanie:
  • bez względu na liczbę ratowników na każde 15 uciśnięć mostka należy wykonać dwa wdmuchnięcia powietrza.
  • Po porażeniu prądem zawsze trzeba zgłosić się do lekarza. Nawet wtedy, gdy ma się wrażenie, że wszystko jest w porządku.

Konsultacja: zespół Katedry Medycyny Ratunkowej w Bytomiu Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach

Naucz tego swoje dziecko!

Pamiętaj, że ciekawość i fantazja dzieci nie znają granic, dlatego trzeba przewidzieć wszystkie potencjalne zagrożenia w domu oraz w innych miejscach i przeciwdziałać im. Badania dowodzą, że wpajanie od najmłodszych lat zasad bezpieczeństwa przy obchodzeniu się z prądem minimalizuje ryzyko wypadku. Dlatego naucz swoje dziecko, by:

• Nie wkładało do gniazdek żadnych przedmiotów, np. śrubokrętów czy drutów.
• W trakcie zabaw unikało zbliżania się do urządzeń i budynków, na których umieszczone są napisy: "Nie dotykać! Urządzenie elektryczne!" oraz charakterystyczne, ostrzegawcze tablice.
• Unikało zabaw w pobliżu linii energetycznych, nie puszczało latawców blisko nich, nie wspinało się na słupy ani na drzewa rosnące w ich pobliżu, nie zarzucało na linie energetyczne żadnych przedmiotów.
• Jeśli zauważy uszkodzone, zerwane, luźno zwisające przewody elektryczne, nie zbliżało się do nich! Czasem nawet przebywanie w pobliżu takiego miejsca grozi porażeniem, szczególnie podczas deszczowej pogody. Twoje dziecko powinno omijać takie miejsca z daleka i zaalarmować dorosłych.
• Jeśli zauważy przypadkowo otwarte drzwi do transformatora albo innego budynku, na którym są napisy i tablice ostrzegawcze, powinno powiedzieć o tym komuś dorosłemu.
• Jeśli jego koledzy, przebywając w pobliżu urządzeń i budynków elektroenergetycznych, zachowują się nieroztropnie, nie powinno ich naśladować, lecz zaalarmować dorosłych.